تله یادداشت، تعصب ورزی کنش غیر عقلائی جامعه دینی 1
94 بازدید
موضوع: جامعه شناسی

تعصب ورزی کنش غیر عقلائی جامعه دینی (بخش اول)


تعصب ورزی ، به عنوان یکی از رذیله های اخلاقی و یک کنش غیر عقلانی در مواجهه با پدیده های متضاد، شناخته شده است. عرب، به ارتباطات تنگاتنگ بین افراد میگوید؛ به رشته های عصبی که بافت های عضلانی را با مفاصل و استخوان پیند می دهد نیز میگوید. درواقع به هر پیوند عمیق در عین ناتوانی از شناختن عامل منطقی آن تعصب نامیده می شود. .بستر این رخداد نیز در فضای اجتماع رخ می دهد.

تفاوت این ضد هنجار اجتماعی با سایر پدیده ها در خاصیت ویروس گونه آن است. چرخه همانند سازی در ویروس‌ با آلوده کردن سلول میزبان آغاز میشود. ویروس‌ها به علتِ فقدانِ ساختمانِ سلولی قادر به مشابه سازی خودنیستند و برای این عمل می‌باید به داخل سلولی زنده منتقل شوند. انتقالِ ویروس به داخلِ سلول دیگر فقط توسطِ سلول میزبان اتفاق می افتد. به همین دلیل علی رغم عدم توانائی ویروس در هرگونه فعالیت متابولیسمی و شیمیایی ، به علت همراهی بستر مناسب ، سرعت شیوع آن بسیار بالا است.

مسأله تعصب ورزی به تنهایی نمی تواند کارآیی داشته باشد به همین دلیل از آن به عنوان یک ویروس ضد هنجار نام برده شد. بستر اجتماع در واقع حکم همان سلول میزبان را برای این ضد هنجار فراهم میکند تا بتواند در لایه های فکری و رفتاری مردم نفوذ کند و اتفاقا خود را به عنوان یک هنجار اجتماع نشان دهد. البته پروسه ی تبدیل به هنجار ، نیازمند معرفی آن در قالب یک life style است تا به مرورهمین سبک تبدیل به فرهنگ و هنجار گردد.

اولین نشانه ی تعصب ، فرد به مرور مبتلا به نوعی « Paranoia - پارانویا» اجتماعی می شودد. نگاه متوهمانه نسبت به وجود یک توطئه دربرابر خود، جزء لاینفک پیش فرض ذهنی او در برخورد با دیگران است.

نشانه ی دیگر این اختلال ایدئولوژیک ، تغییر رویکرد علمی است. نوع مراجعه ها ، مناظره ها و مطالبه ها از حالت برهانی و منطقی به حالت جدالی و اسکات خصم متغیر می شود. به همین دلیل ، غالبا مناظرات مذهبی منتج به نتیجه نیست و بازتاب های آن نیز ، مصادرات به مطلوب است.

به جرأت می توان گفت بیشتر شاخص های وجود اختلالات رفتاری «Emotional and behavioral disorders _EBD » _ که خود زائیده ی اختلال ایدئولوژیکی است _ در این افراد قابل مشاهده است. خشم، اضطراب ، توهم توطئه، عدم ارتباط گیری اجتماعی با افراد غیر متشابه به خود، تحریک پذیری بالا و .... .

در یک نگاه ممکن است تعصب را یک پدیده ی دو قطبی بدانیم ، یعنی دارای قطب مثبت و منفی. اما حقیقت امر اینست که نمی توان جواز دفاع از عقائدی که ناتوان در ارائه ی زمینه های علمی هستند را صادر کرد. بهره برداری از عقل تنها راه خشکاندن ریشه ی هرگونه عصبیت است لکن متاسفانه، به علت مغفول ماندن جایگاهش و بالعکس قوت گرفتن ریشه های تعبد، در پاکسازی فضای اجتماع ، کارکرد قابل مشاهده ای ندارد.

بیشتر مصادیق نگاه متعصبانه، در مسایل مرتبط با اعتقادات مذهبی ریشه دارد. در واقع تا زمانی که رویکرد (مطلق انگاری) و (فرقه ی ناجیه) گرایی در تببین مسائل حاکم باشد، امکان تاخت عقلی وجود نخواهد داشت. تنها راه برون رفت از این مساله بازبینی مبادی اعتقادی است.

اساسا نگاه فرقه گرایانه را می توان خاستگاه اولیه عصبیت ورزی دانست.مهم ترین عامل دگردیسی های اعتقادی، جایگزینی امت واحده با فرقه ی ناجیه بود....